Chcąc poznać bliżej początki powstawania Śl.TZN. należy sięgnąć do czasów, kiedy Polska była pod zaborami obcych monarchii, eksploatowana przez obce kapitały, a lud śląski stanowił jedynie silę roboczą.

Szkolnictwo, zwłaszcza techniczne, było słabo rozwinięte. Istniały jedynie:

- w Bielsku - Państwowa Szkoła Przemysłowa z roku 1874
- w Katowicach - Państwowa Szkoła Budowlana z roku 1898
- w Gliwicach - Państwowa Szkoła Budowy Maszyn z roku 1828
- w Tarnowskich Górach - Szkoła Górnicza z roku 1803
- w Dąbrowie Górniczej - Szkoła Górnicza i Hutnicza z roku 1889.

| powrót |

Po pierwszej wojnie światowej Ustawa Konstytucyjna z dnia 15 lipca 1920 roku ustanowiła Statut Organiczny Województwa Śląskiego. Utworzone na jego podstawie w roku 1922 Województwo Śląskie obejmowało część Górnego Śląska przyznaną Polsce po plebiscycie i powstaniach śląskich, oraz wschodnią część Śląska Cieszyńskiego.

Po ostatecznym utrwaleniu się granic, poza województwem pozostała Gliwicka Szkoła Budowy Maszyn. Szkoła Budowlana w Katowicach uległa chwilowo likwidacji, gdyż gmach jej został zajęty w latach 1922 - 1928 na Biura Urzędu Wojewódzkiego (obecnie w gmachu tym mieści się Akademia Muzyczna, a ulicy tej przywrócono dawną nazwę "Wojewódzka").

Szkoły Techniczne w Bielsku (włókiennicza) i Tarnowskich Górach (górnicza) przystosowano do warunków polskich. Szkoły te, w odradzającym się państwie polskim, nie zaspokajały potrzeb rozbudowywanego i skoncentrowanego przemysłu węglowego, hutniczego i maszynowego.

Postanowiono zorganizować Wojewódzka Szkolę Mechaniczną i Hutniczą w Królewskiej Hucie (obecnie Chorzowie). Otwarcie nastąpiło w dniu 1 marca 1925 roku. Szkoła ta nie posiadała własnych warsztatów szkolnych. Ćwiczenia praktyczne odbywały się w warsztatach kolejowych, mieszczących się na terenie nieistniejącej już Huty "Marta" w Katowicach, w miejscu, gdzie obecnie znajduje się blok mieszkalny "Superjednostka" i lokale "Centrum".

Gdy szkoły te nie były w stanie sprostać potrzebom, rodzić się poczęła idea wybudowania w centrum przemysłu nowej szkoły technicznej, która by obejmowała wszelkie dziedziny wyszkolenia technicznego.

Na podstawie ankiet, konferencji, ofert, ustalono program rozbudowy szkolnictwa technicznego, który objąć miał w efekcie cały południowo - zachodni okręg przemysłowy Polski.

Ustalono, że w Katowicach skoncentruje się szkoły:

- mechaniczną
- hutniczą
- elektrotechniczną
- kolejową
- budowlaną
- ceramiczną
- chemiczną

- maszynowych
- elektrotechnicznych
- drogowych
- koksowniczych
- gazowniczych

Formalnie powołane do życia Śląskie Techniczne Zakłady Naukowe zostały ustawą z dnia 30 marca 1931 r. (Dz.U.Śl. Nr 9 poz. 17 z dnia 25 kwietnia 1931).

Do Śl.TZN włączona została również Państwowa Średnia Szkoła Techniczna Kolejowa z Sosnowca z personelem bez wyposażenia.

Pierwszym dyrektorem został prof. Zawrocki, w okresie od września 1929 roku do grudnia 1929 roku. Od stycznia 1930 roku do maja 1933 roku dyrektorem został inż. Marian Klimko, absolwent Politechniki Lwowskiej, posiadający również dyplom czeladniczy w rzemiośle ślusarskim, a także dużą praktykę administracyjną w szkole k/Krakowa.

Art. 1

Śląskie Techniczne Zakłady Naukowe w Katowicach obejmują szkoły zawodowe, średnie i wyższe, których ilość, rodzaj i organizację określa statut organizacyjny wydawany przez Śląską Radę Wojewódzką w dwóch rozporządzeniach.

Śląskimi Technicznymi Zakładami Naukowymi w Katowicach pod względem pedagogicznym i administracyjnym zarządza Dyrektor Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych.

Organem współdziałającym z Dyrektorem w spełnianiu zadań pedagogicznych zakładów jest Rada Pedagogiczna Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych, której skład i zakres działania określa statut organizacyjny.

Nauczyciele i instruktorzy Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych są śląskiemi funkcjonariuszami, a ich stosunki służbowe normuje ustawa z dnia 19 października 1927 roku w przedmiocie stosunków służbowych nauczycieli w Województwie Śląskim (Dz. U. Śl. Nr. 22 poz. 40 z roku 1927).

Inni funkcjonariusze Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych są również śląskiemi funkcjonariuszami wojewódzkiemi i podlegać będą ogólnym przepisom o służbie śląskich wojewódzkich urzędników i funkcjonariuszy niższych.

Do czasu wydania jednolitej ustawy o służbie tych urzędników i funkcjonariuszów Śląska Rada Wojewódzka dostosuje w drodze rozporządzenia do funkcjonariuszów Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych przepisy normujące stosunki służbowe funkcjonariuszów w innych śląskich zakładach wojewódzkich.

Mianowanie i zwalnianie funkcjonariuszów Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych, o których mowa w niniejszym artykule należy do Śląskiej Rady Wojewódzkiej, która uprawnienia w tej mierze ma przekazać Wojewodzie Śląskiemu.

Nadzór nad Śląskiemi Technicznemi Zakładami Wojewódzkiemi sprawuje Wojewoda Śląski.

Nauka odbywa się według programów zatwierdzanych przez Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego na wniosek Wojewody Śląskiego.

Formularze świadectw szkolnych ulegają zatwierdzeniu przez Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

Uchyla się ustawę z dnia 11 luty 1925 roku. W przedmiocie założenia szkoły mechanicznej i hutniczej w Królewskiej Hucie (Dz. U. Śl. Nr 3 z 13 marca 1925r.).

Personel szkoły przechodzi z dniem 31 sierpnia 1930 roku na etat Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych, inwentarz ruchomy włącza się do inwentarza tychże zakładów.

Ustawa wchodzi w życie z dniem jej ogłoszenia.

Wykonanie ustawy niniejszym powierza się Wojewodzie Śląskiemu i Śląskiej Radzie Wojewódzkiej stosownie do szczegółowych postanowień tej ustawy.

| powrót | strona główna |