$znacznik[1]) { if ($linia[$nr_linii]<>1) { ?> ">


$znacznik[2]) { if ($linia[$nr_linii]<>2) { ?> ">


$znacznik[3]) { if ($linia[$nr_linii]<>3) { ?> ">



Tajne nauczanie podczas wojny i okupacji
Władysław Bojko
Marian Furmanik
Cecylia Jeleńska
Stanisław Kozaczka
Faustyn Krahl
Mieczysław Kwapisz
Konrad Pillich
Jerzy Sikora
Stanisław Skulski
Janina Stolarzewicz
Józef Ścigalski
Zygmunt Tarnawski










| strona główna |

 mgr Władysław Bojko

Władysław Bojko Urodził się w rodzinie urzędnika pocztowego Jana i Juliany Wolańskiej, 14 lipca 1913 roku w Żywcu. W 1931 roku otrzymał świadectwo dojrzałości w Żywcu, po czym studiował na wydz. filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego (matematykę). W 1937 roku rozpoczął pracę w szkolnictwie w Pionkach. Służby wojskowej nie odbywał.

W okresie okupacji był czynnie zaangażowany w zorganizowaniu tajnego nauczania w Pionkach i Gorlicach. Prowadził zajęcia na poziomie szkół średnich. Był członkiem Tajnej Komisji Maturalnej. Za działalność tą był poszukiwany przez gestapo.

Po wyzwoleniu (1945) podjął pracę nauczyciela w Siemianowicach w Gimnazjum Ogólnokształcącym. Z kolei działalność pedagogiczną realizował w różnych typach szkół ogólnokształcących i zawodowych.

W 1960 roku został przeniesiony do Śl.TZN na stanowisko kier. wydziału hutniczego. Kierując wydziałem wykazał dużo zmysłu organizacyjnego, który pozwolił mu przezwyciężyć wiele trudności. Od podstaw zorganizował szereg pracowni i gabinetów przedmiotowych, szczególnie o profilu hutniczym, tym bardziej cennych, że bez nakładów finansowych resortu. Był powołany przez Ministerstwo Oświaty na stałego członka Państwowej Komisji Programowej.

| powrót |



 mgr Marian Furmanik

Marian Furmanik Urodził się 14 sierpnia 1906 roku w Boguminie, z ojca Józefa, pracownika kolejowego i matki Julii Strycharczyk. W 1925 roku uzyskał świadectwo dojrzałości w Seminarium Nauczycielskim w Pszczynie i podjął obowiązki nauczyciela szkoły powszechnej w Czarkowie, w byłym pow. pszczyńskim. Od 1929 roku jest nauczycielem stałym. Po powrocie podjął pracę w Murckach, koło Katowic, gdzie na mocy zobowiązania powrócił do szkolnictwa podstawowego i był zatrudniony do września l939 roku.

30 sierpnia 1939 roku został zmobilizowany jako oficer do 3 Pułku Strzelców Podhalańskich w Bielsku, w którego szeregach walczył podczas kampanii wrześniowej. W październiku 1939 roku uciekł z niewoli niemieckiej i osiedlił się we wsi Wierzbica koło Miechowa. Od listopada 1939 roku do 15 stycznia 1945 roku razem z żoną bierze udział jako nauczyciel w zorganizowanym tajnym nauczaniu młodzieży gimnazjalnej.

Od 15 lutego 1945 roku objął obowiązki nauczyciela wychowania fizycznego w Śl.TZN. 30 marca 1945 roku mianowany został kierownikiem, a później komendantem Hufca Przysposobienia Wojskowego w Śl.TZN.

W 1971 roku przeszedł na emeryturę.

| powrót |



 Cecylia Jeleńska

Cecylia Jeleńska Urodziła się 17 listopada 1905 roku w Dąbrowie Górniczej, w rodzinie Jana Żurka i Antoniny z Janeczków. Egzamin dojrzałości zdała w 1925 roku w seminarium nauczycielskim w Zawierciu, a cztery lata później złożyła egzamin kwalifikacyjny w Szwarleju, gdzie była nauczycielką w szkole powszechnej (lata 1925-31). Na podstawie ustawy tzw. celibatowej w 1931 roku została zwolniona z pracy i do wybuchu wojny pracowała prywatnie nauczając dzieci starsze w domu.

W 1939 roku była ze Śląska wysiedlona i zamieszkała w Sławkowie. Tutaj aktywnie uczestniczyła od 1940 roku w prowadzeniu tajnego nauczania (j.polski, historia, gografia) przygotowując uczniów do szkoły średniej. Kilkakrotnie była wyrzucona z mieszkania i pozbawiona dobytku, a mąż został wywieziony na roboty przymusowe. Były to m.in. represje za odmowę podpisania Vokslisty.

Od 1 lutego 1952 roku podjęła pracę w Śl.TZN jako kierownik zajęć pozalekcyjnych. W 1972 roku przeszła na emeryturę , a jej dorobek jako Zasłużonej Działaczki Kultury został zamieszczony w Katowickim Informatorze Kulturalnym w pażdzierniku 1978r.

| powrót |



 mgr Stanisław Kozaczka

Stanisław Kozaczka Urodził się 10 lipca 1904 roku we wsi Ćwików, w b. pow. Dąbrowa Tarnowska, w rodzinie chłopa małorolnego Józefa i Antoniny z Kądzielów Kozaczków. Gimnazjum ukończył w Tarnowie, gdzie w 1935 roku zdał egzamin dojrzałości. W latach 1925-29 studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim historię i język polski. W tym czasie był członkiem Polskiej Akademickiej Młodzieży Ludowej w Krakowie. W 1932 roku zdał egzamin na nauczyciela szkół średnich.

Od września 1930 roku pracował jako referent w Wydziale Oświecenia Publicznego przy Śląskim Urzędzie Wojewódzkim w Katowicach. W okresie od listopada 1933 roku do sierpnia 1934 roku był nauczycielem Państwowego Gimnazjum w Mysłowicach, a następnie, aż do wybuchu wojny, w Państwowym Liceum i Gimnazjum w Mikołowie.

W czasie drugiej wojny światowej wraz z żoną przebywał w Ćwikowie i brał udział w pracach niepodległościowych z ramienia ruchu ludowego. Był członkiem Powiatowego Kierownictwa Politycznego w Dąbrowie Tarnowskiej. Wchodził w skład trójki kierownictwa dla tajnego nauczania na cały powiat. Kierował zarówno szkolnictwem podstawowym i średnim, w efekcie czego tajne gimnazjum ukończyło 360 uczniów. Z tego powodu był ścigany przez gestapo.

Po wojnie wrócił na Śląsk i zgłosił się 18 lutego 1945 roku do pracy w Śl.TZN. Podjął obowiązki nauczyciela historii i języka polskiego, aż do przejścia na emeryturę w 1969 roku, po czym pracował na niepełnym wymiarze do 1972 roku. Po roku 1972 walczył nieustannie o przywrócenie Szkole gmachu Śl.TZN, przy ulicy Krasińskiego.

Zmarł 15 kwietnia 1986 roku i został pochowany na cmentarzu w Goleszowie, w województwie bielskim.

| powrót |



 mgr inż. Faustyn Krahl

Faustyn Krahl Studia rozpoczął na Politechnice Lwowskiej, dyplom inżyniera uzyskał w 1927 roku.

Po wkroczeniu Niemców do Chodorowa kontynuował pracę w szkole dla dorosłych i włączył się do organizacji i prowadzanie tajnego nauczania dla Polaków. Wobec odmowy podpisania Volkslisty był przez okupanta represjonowany i wyrzucony z zajmowanego mieszkania, które było m.in. wykorzystywane dla potrzeb tajnego nauczania. Dla zdobycia środków utrzymania podejmował się różnych zajęć, w tym m.in. produkcji walizek.

Z chwilą wyzwolenia Śląska objął stanowisko dyrektora Szkoły Przemysłowej Huty Pokój, a od 1952 roku został dyrektorem Technikum Hutniczego w Katowicach, które po jego dużych staraniach odzyskało nazwę Śl.TZN.

Za wieloletnią pracę zawodową i społeczną został wyróżniony wieloma odznaczeniami.

Był dyrektorem Śl.TZN od 1 lutego 1952 roku do 31 grudnia 1966 roku.

| powrót |



 Mieczysław Kwapisz

Mieczysław Kwapisz Urodził się w Częstochowie 4 kwietnia 1917 roku w rodzinie kolejarskiej Władysława i Anny z Kubiców.

Po ukończeniu gimnazjum w 1938 roku, został powołany do Szkoły Podchorążych Rezerwy. Brał udział w wojnie obronnej w 1939 roku do okolic Zamościa, gdzie 3 października 1939 roku ucieka z niewoli radzieckiej. W listopadzie 1939 roku wstąpił do Tajnej Organizacji Wojskowej, a później ZWZ i AK. Brawurowo dwukrotnie ucieka przed próbującym go aresztować gestapo.

Od 15 stycznia 1940 roku do 17 stycznia 1945 roku był zaangażowany w tajnym nauczaniu zorganizowanym na terenie b. pow. włoszczowskiego.

Po wyzwoleniu brał czynny udział w organizowaniu szkolnictwa i rozpoczął studia (geografia) w Pedagogium w Katowicach. W styczniu 1947 roku został aresztowany i skazany przez Sąd Wojskowy w Katowicach za rzekomy udział w tajnej organizacj WlN. Po amnestii powrócił do pracy w inspektoracie szkolnym i kontynuował studia w latach 1951-52 w Uniwersytecie Łódzkim.

| powrót |



 mgr inż. Konrad Ignacy Pillich

Konrad Pillich Urodził się w rodzinie robotniczej Teodora i Marii z Kołodziejów, 19 października 1895 roku w Sosnowcu-Sielcu. Ojciec jego i dziadek pochodzili z Górnego Śląska. Egzamin dojrzałości złożył w gimnazjum realnym w Sosnowcu w 1913 roku. Studia odbywał na Politechnice Warszawskiej w latach 1913-14, 1916-18, 1921-24, gdzie uzyskał dyplom inżyniera chemika.

W okresie międzywojennym działał w wielu organizacjach katolickich i zawodowych. Przed wybuchem II wojny światowej przygotowywał ewakuację Śl.TZN do Lwowa.

Był uczestnikiem wojny obronnej w 1939 roku. W końcowym okresie walk uczestnicząc w operacjach Legii Oficerskiej zostaje kontuzjowany. Przez linię frontu wrócił do Katowic i podjął pracę laboranta w hucie Baildon.

W okresie okupacji brał czynny udział w organizacji i prowadzeniu tajnego nauczania w Chorzowie. Bezpośrednio po wyzwoleniu bierze udział w zabezpieczeniu Śl.TZN. przed dewastacją i zniszczeniem.

Po wyzwoleniu pełnił odpowiedzialne funkcje w przemyśle m.in. dyrektora Koksowni "Orzegów" oraz prowadził zajęcia dydaktyczne w technikach chemicznych.

Zmarł 6 listopada 1979 roku w Zabrzu i został pochowany przy kościele św. Andrzeja.

| powrót |



 dr prawa Jerzy Sikora

Jerzy Sikora Urodził się w rodzinie nauczyciela ludowego 14 lipca 1910 roku w Dąbrowicy k/Tarnowa, jako syn Eugeniusza i Amalii. Od 1925 roku uczył się w seminarium nauczycielskim w Tarnowie. W 1935 roku ukończył Wyższy Kurs Nauczycielski w Krakowie, a w 1939 roku studia na Uniwersytecie Jagiellońskim.

W czasie okupacji prowadził tajne nauczanie w Mościcach oraz był jednym z organizatorów tajnego nauczania w zakresie szkoły podstawowej i średniej. Opracował program tajnego nauczania dla dorosłych. Był członkiem tajnej Powiatowej Komisji Oświaty i Kultury w Tarnowie. W 1945 roku uzyskał dyplom doktorski w UJ w Krakowie.

Po wyzwoleniu, przez dwa lata, pracował w wojew. rzeszowskim i krakowskim, a od 1946 roku przeniósł się do Katowic i był nauczycielem w szkołach zawodowych. Od 1 września 1949 roku podjął pracę w Śl.TZN i był nauczycielem języka polskiego i histori.

Zmarł 27 czerwca 1987 roku w Katowicach i pochowany został obok żony Zofii na cmentarzu w Ślezakach.

| powrót |



 inż. Stanisław Skulski

Stanisław Skulski Urodził się 25 września 1887 roku w Łowiczu w rodzinie urzędnika bankowego, Karola i Anieli z Bogniewskich. W czasie uczęszczania do gimnazjum rosyjskiego w Radomiu był uczestnikiem strajku szkolnego. W 1905 roku po wymuszonej zmianie szkoły uczył się w gimnazjum z polskim jezykiem wykładowym i uzyskał w 1908 roku świadectwo dojrzałości. Na studia wyjechał do Belgii, na uniwersytet w Liege.

W okresie okupacji, po nieudanej próbie uruchomienia "Sztygarki", prowadził z żoną księgarnię "Znicz", którą Niemcy skonfiskowali w marcu 1943 roku. W okresie tym utrzymywał kontakty z prowadzącymi tajne nauczanie i udostępniał książki i podręczniki dla prowadzących tajne komplety. Przez całą okupację prowadził tajne nauczania w zakrasie przedmiotów fizyczno-matematycznych i zawodowych w Dąbrowie Górniczej.

W 1954 roku przeszedł na emeryturę i do 1964 roku prowadził zajęcia pedagogiczne na niepełnym wymiarze godzin. Zmarł 4 lutego 1967 roku i został pochowany w Katowicach przy ul. Sienkiewicza.

| powrót |



 dr filozofii inż. Janina Stolarzewicz

Janina Stolarzewicz Urodziła się 1 lutego 1906 roku w Siedliszowicach, woj. tarnowskie, w rodzinie nauczycielskiej (ojciec Jan był kier. szkoły, matka - Stanisława Połomska). Po złożeniu w 1924 roku egzaminu dojrzałości, podjęła studia polonistyczne i romanistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie uzyskała w 1934 roku tytuł doktora filozofii. Od września 1928 roku rozpoczęła pracę w gimnazjum w Żywcu, a od 1931 roku w Trzebini i Częstochowie.

Po wybuchu wojny prowadziła w Częstochowie tajne nauczanie. W związku z tym została aresztowana 8 listopada 1939 roku. Przed powtórnym aresztowaniem ukrywała się wraz z mężem Leonem, w Tarnowie, Żywcu i Krakowie. W Żywcu weszła do Tajnej Organizacji Niepodległościowej, a w Krakowie do Tajnej Organizacji Nauczycielskiej, w której pracowała w grupie przygotowującej organizację szkolnictwa na Śląsku. Od lutego 1945 roku była polonistką w Państw. Pedagogium w Katowicach, jednocześnie prowadziła w Kuratorium Referat Radiowy.

Od 1 września 1950 roku rozpoczęła pracę w Śl.TZN jako polonistka. W latach 1951-55 studiowała w WSI, uzyskując dyplom inż. górnika.

Zmarła 30 kwietnia 1986 roku i pochowana została na cmentarzu w Żywcu.

| powrót |



 Józef Ścigalski

Józef Ścigalski Urodził się 23 sierpnia 1902 roku w Krakowie, jako syn Józefa.

W czerwcu 1920 roku wstąpił ochotniczo do wojska polskiego i brał udział w walkach obronnych i ofensywnych pod Warszawą w wojnie polsko-sowieckiej. Z wojska został zdemobilizowany w maju 1921 roku.

W 1939 roku został przez okupanta wysiedlony z Katowic-Załęża i pozbawiony dobytku. Do lutego 1940 roku był przymusowo bezczynny, po czym uzyskał pracę nauczyciela w Jazowsku, a od 1943 roku był kierownikiem 5-klasowej szkoły w Lipnicy Wielkiej. W tym czasie prowadził tajne nauczanie dla młodzieży w wieku ponadpodstawowym, wykorzystowując możliwości lokalowe szkoły w Lipnicy. Po wyzwoleniu w kwietniu 1945 roku podjął pracę nauczyciela wychowania fizycznego i przysposobienia obrannego w Śl.TZN. Od 1952 roku dodatkowo prowadził zajęcia z WFu w Politechnice Śląskiej w Gliwicach.

Od 1951 roku był opiekunem Szkolnego Koła Sportowego "ZRYW" w Śl.TZN, a później SKS "Technik".

Zmarł 30 sierpnia 1978 roku i został pochowany obok żony Heleny na cmentarzu przy ul. Sienkiewicza, w dniu rozpoczęcia nowego roku szkolnego. Żegnało go liczne grono przyjaciół, byłych uczniów i współpracowników.

| powrót |



 mgr Zygmunt Tarnawski

Zygmunt Tarnawski Urodził się 15 września 1902 roku w Brzeżanach koło Tarnopola w rodzinie Karola - pracownika biblioteki uniwersyteckiej w Czerniowcach i Franciszki Prociuk, nauczycielki. Szkołę średnią ukończył w 1921 roku w Czerniowcach (Bukowina) i w tym mieście wstąpił na uniwersytet. W 1922 roku przeniósł się na studia politechniczne do Temeszwaru.

W roku szk. 1940-41 był nauczycielem matematyki i fizyki w Polskiej Szkole średniej w Czerniowcach. Po wkroczeniu armii rumuńskiej i niemieckiej był zmuszony podjąć pracę jako robotnik w cukrowni, a następnie jako księgowy w fabryce farb w Żuczce k/Czerniowców. Próby uruchomienia szkolnictwa dla Polaków nie powiodły się, stąd od maja 1944 roku był, wraz z żoną, zaangażowany w udzielaniu tajnych lekcji na nie zorganizowanych kompletach.

Od września 1945 roku podjął pracę nauczyciela w Śl.TZN. Dodatkowo, od 1953 roku prowadził zajęcia dydaktyczne w WSI w Katowicach.

Po przejściu na emeryturę w 1970 roku nadal utrzymywał więź ze Śl.TZN i uczył na niepełnym wymiarze godzin. Zmarł 7 lutego 1980 roku i został pochowany na cmentarzu w Mysłowicach.

| powrót | strona główna |


Wszystkie zamieszczone na tej podstronie materialy pochodzą z oficjalnych archiwum Śl.TZN i są przedstawione w formie o nie zmienionej treści, lecz (dla potrzeb witryny) nieco skróconej.




$znacznik[4]) { if ($linia[$nr_linii]<>4) { ?> ">


$max_linii) { if ($linia[$nr_linii]<>5) { ?> ">